Ga naar de inhoud

[68] Lage Naarderweg - Website Maarten Betlem

Menu overslaan
Menu overslaan
Emmastraat
Sint Vitus Kerk
Dr. Henri Polak vertelt in zijn boek "Tussen Vecht, Eem en Zee" over een Amsterdammer die vele jaren eerder voor het eerst Hilversum bezocht en daar iets merkwaardigs aantrof. Toen hij over de Soestdijkerstraatweg wandelde, zag hij bij een zijweg, vermoedelijk in de omgeving van het toenmalige Laapersveld, een bord met het opschrift:

"Weg voor plaggenhalers van Erfgooiers."

Wat moest dat betekenen? De Amsterdammer wist niet wat een "plag" was en ook het woord "Erfgooier" zei hem niets. Later raakten meer mensen met deze begrippen bekend, maar wist lang niet iedere Gooier precies hoe het in elkaar zat. Het instituut van de Erfgooiers was een typisch Gooise instelling die terugging tot het jaar 968 en daarmee een geschiedenis van meer dan duizend jaar had.

Een plag is een zode van de heide. Zulke heidezoden werden vroeger door boeren in de stallen gebruikt. Erfgooiers waren afstammelingen van bewoners van het Gooi uit de "veertiende en vijftiende eeuw" en soms uit iets latere tijd. Zij bezaten aanvankelijk gebruiksrechten op de weiden, heiden en bossen van Gooiland. Later werden zij eigenaar van deze gronden. De Erfgooiers behoorden daarmee tot de oudste bewoners van het Gooi.

Bekende Hilversumse Erfgooiersnamen waren onder andere Glazenmaker, Nieuwenhuizen, De Jong, Bakker, Brouwer en Van der Heijden. Het bestuur van de Erfgooiers droeg sinds 1629 de naam "Vergadering van Stad en Lande van Gooiland". In de twintigste eeuw was E. Luden jarenlang voorzitter en J.L. van Os secretaris. Vanaf 1917 was het bestuur gevestigd in het door architect "De Bazel" ontworpen "Gemeenlandshuis". Dit gebouw stond vlak bij villa "De Spijkerpolder", waar E. Luden woonde, en in de onmiddellijke omgeving van de bekende "Drie Eiken".

Op zomerse zondagen zag men daar volgens de bronnen regelmatig groepjes wevers die samen zaten te kaarten. Het Gemeenlandshuis werd later afgebroken om plaats te maken voor nieuwe "NOS-studio’s". Ook de Vergadering van Stad en Lande naderde toen haar einde. De liquidatie van de instelling kwam steeds dichterbij. Veel Erfgooiers wachtten daar met belangstelling op, omdat na de liquidatie een aanzienlijk bedrag onder de rechthebbenden verdeeld zou worden.

© 2023-2026 stichting ErfGoedGezien Nederland
Terug naar de inhoud